Czas pracy kierowcy, przepisy 561/2006 i ustawa w jednym miejscu

Czas pracy kierowcy, skąd się bierze i kogo dotyczy

W transporcie drogowym obowiązują równolegle trzy zestawy przepisów. Pierwszy to rozporządzenie 561/2006, które dotyczy czasu jazdy, przerw i odpoczynków kierowców pojazdów podlegających tachografowi. Drugi to rozporządzenie 2020/1054, czyli Pakiet Mobilności, które zmieniło zasady odpoczynku tygodniowego i powrotów kierowcy do domu. Trzeci to ustawa o czasie pracy kierowców, która opisuje czas pracy w rozumieniu prawa pracy: pracę, dyżury, pracę w nocy i okres rozliczeniowy.

Różnica jest istotna w codziennej pracy. Czas jazdy to tylko prowadzenie pojazdu. Czas pracy obejmuje też załadunek, rozładunek, nadzór nad pojazdem i inne czynności na rzecz pracodawcy. Kierowca może mieścić się w limitach jazdy i jednocześnie przekraczać normy ustawy, dlatego ewidencja musi liczyć oba wymiary.

Szczegółowe zestawienie liczb znajdziesz we wpisie czas pracy kierowcy tabela, a rozwinięcie limitów tygodniowych w tekście o tygodniowym czasie pracy kierowcy.

Dzienny i tygodniowy czas jazdy

Zgodnie z art. 6 rozporządzenia 561/2006 dzienny czas jazdy nie przekracza 9 godzin. Dwa razy w tygodniu można go wydłużyć do 10 godzin. Tygodniowy czas jazdy nie przekracza 56 godzin, a łączny czas jazdy w dowolnych dwóch kolejnych tygodniach nie przekracza 90 godzin.

Tydzień w rozumieniu rozporządzenia trwa od poniedziałku od godziny 00:00 do niedzieli do godziny 24:00. To ważne przy rozliczaniu, bo limit 56 godzin liczymy w tak zdefiniowanym tygodniu, a nie w dowolnych siedmiu dniach.

Przerwy po 4,5 godzinie jazdy

Po 4,5 godziny jazdy kierowca musi zrobić przerwę co najmniej 45 minut, chyba że zaczyna odpoczynek. Przerwę można podzielić na dwie części: pierwszą nie krótszą niż 15 minut i drugą nie krótszą niż 30 minut, w tej kolejności. Szczegóły omawiamy w wpisie o pauzie kierowcy.

Odpoczynek dobowy

W ciągu każdych 24 godzin od początku okresu pracy kierowca korzysta z odpoczynku dobowego. Regularny trwa co najmniej 11 godzin. Można go skrócić do 9 godzin, ale nie częściej niż trzy razy między dwoma odpoczynkami tygodniowymi. Odpoczynek dobowy można też podzielić na dwie części: pierwszą co najmniej 3 godziny i drugą co najmniej 9 godzin, razem co najmniej 12 godzin.

Odpoczynek tygodniowy

Odpoczynek tygodniowy regularny trwa co najmniej 45 godzin, skrócony co najmniej 24 godziny. Skrócenie wymaga wyrównania do równowartości 45 godzin, wykorzystanego łącznie z innym odpoczynkiem przed końcem trzeciego tygodnia po tygodniu, którego dotyczy skrócenie. Po zmianach z 2020 roku regularny odpoczynek tygodniowy nie może być spędzany w kabinie pojazdu. Pracodawca organizuje pracę tak, aby kierowca wracał do domu lub do ośrodka operacyjnego, a w transporcie międzynarodowym robi to co najmniej raz na cztery tygodnie.

Więcej o tym, jak planować tygodnie, piszemy w tekście o odpoczynku tygodniowym kierowcy.

Tabela norm czasu jazdy i odpoczynku

Ustawa o czasie pracy kierowców

Ustawa dolicza do czasu jazdy wszystkie pozostałe czynności pracownicze. Normy dobowa i tygodniowa liczone są w okresie rozliczeniowym, który co do zasady wynosi do czterech miesięcy. Przeciętny tygodniowy czas pracy łącznie z godzinami nadliczbowymi ma ustawowy limit, a praca w nocy ma osobne ograniczenia. Dyżur, czyli pozostawanie w dyspozycji, ma własne zasady zaliczania i wynagradzania.

Dlatego pojedynczy plik z tachografu nie wystarcza do odpowiedzi na pytanie, czy kierowca przekroczył normy. Trzeba nałożyć na niego grafik, dyżury i okres rozliczeniowy. Taką ewidencję opisuje strona o ewidencji czasu pracy kierowcy.

Naruszenia i kategorie wagi

Naruszenia dzielą się na trzy kategorie wagi: mniejsze (MN), poważne (PN) i najpoważniejsze (NN). O kategorii decyduje skala przekroczenia normy, na przykład o ile godzin przekroczono dzienny czas jazdy albo o ile skrócono odpoczynek. Kontrola sprawdza dane z karty kierowcy i tachografu za ostatnie dni pracy, a także zapisy wcześniejsze, które pracodawca ma obowiązek przechowywać.

Jak ich uniknąć w praktyce

• Planuj trasę z zapasem: dzienny limit 9 godzin jazdy często kończy się przed celem, a nie po nim.
• Zapisuj, który z dwóch dłuższych dni w tygodniu już wykorzystałeś.
• Pilnuj liczby skróconych odpoczynków dobowych między odpoczynkami tygodniowymi.
• Rozliczaj dane co miesiąc, nie dopiero przy kontroli. Pobieranie danych opisujemy na stronie o pobieraniu danych z tachografu.
• Analizuj każde przekroczenie od razu, bo tylko wtedy da się wyjaśnić jego przyczynę. Szczegóły przekroczeń są na stronie przekroczenie czasu pracy kierowcy.

Rozliczenie tygodnia w kilka minut

W Kierujemy wgrywasz aktywności kierowcy, a my liczymy sumy jazdy dziennej, tygodniowej i dwutygodniowej, przerwy, odpoczynki dobowe i tygodniowe oraz normy ustawy. Każde naruszenie dostaje artykuł przepisu i kategorię wagi, a ewidencja miesięczna i diety powstają z tych samych danych. Pełny opis pracy z programem jest na stronie program do rozliczania czasu pracy kierowcy, a ceny planów na stronie cennik.

Rachunek z założeniami: przy 20 kierowcach i 150 zł netto miesięcznie za kierowcę w biurze koszt wynosi 3 000 zł netto miesięcznie, wobec planu Flota za 890 zł netto miesięcznie do 25 kierowców. Rachunek zależy od Twoich stawek i nie jest obietnicą wyniku.